Op de hoek van de Scheveningseweg en de Johan de Wittlaan in Den Haag staat een opvallend vrijstaand pand van donkerrode baksteen met een uit zandsteen gehouwen haan en een felgeel pannendak, ‘Villa Henny’ genaamd. Het is een rijksmonument uit 1898, ontworpen door Hendrik Petrus Berlage in opdracht van Carel Henny.

Image

Henny was directeur van De Nederlanden van 1845, de voorloper van Nationale-Nederlanden. Voor dit bedrijf had Berlage drie jaar eerder al het hoofdkantoor aan het Kerkplein in Den Haag ontworpen. Villa Henny was zijn tweede ontwerp in de stad.

Image

Het pand zorgde destijds voor de nodige reuring. Het werd omschreven als ‘een brutaal stuk architectuur’ en kreeg de bijnaam ‘het gele gevaar’ vanwege de felgekleurde muldenpannen.

Image

Voor Burgy is het opnieuw een uitdagende en mooie opdracht, die via een architectenbureau waarmee we vaker samenwerken bij ons terechtkwam. We werken aan zowel de binnen- als buitenkant van het pand. De huurder is opdrachtgever voor het interieur en de eigenaar voor het exterieur.

“Het pand is voor de helft onderkelderd en bestaat uit een begane grond, twee verdiepingen en een kleine klokkentoren met getoogde openingen,” vertelt Jos, die als uitvoerder bij het project betrokken is. “Dat torentje is overigens niet toegankelijk.”

Image

Vloeren, dak en isolatie

De opdracht omvat onder meer het isoleren van alle vloeren. Daarvoor worden ze allemaal open gelegd en worden nieuwe leidingen aangebracht voor water en elektra. “Ook het dak wordt geïsoleerd,” zegt Jos. “We lopen alle spanten, gordingen en het dakbeschot na. Op verschillende plekken zijn onderdelen aan vervanging toe.” Daarnaast wordt het dak voorzien van geluidsisolatie tegen omgevings- en verkeersgeluid. Hiervoor worden akoestische platen in verschillende maten en diktes toegepast. In de ramen is bij een eerdere verbouwing de oorspronkelijke beglazing al vervangen door isolerend glas.

Image

Het oorspronkelijke ontwerp

Villa Henny markeerde een belangrijk keerpunt in de carrière van Berlage. Het was de eerste keer dat hij zijn rationele visie op de woonhuisarchitectuur volledig doorvoerde. Dat is niet alleen zichtbaar in het exterieur en interieur, maar ook in de plattegrond. Die is gebaseerd op een strak systeem van vierkanten en diagonalen, waarbij de vertrekken ruimtelijk zijn gegroepeerd rond een centrale hal.

Image

In die hal wordt straks al het natuursteen schoongemaakt. De zandstenen blokken van de trapbalustrade zijn aan het einde van de twintigste eeuw beschilderd, maar worden teruggebracht naar hoe Berlage het bedoeld had.

“De oranjerode baksteen brengen we niet overal terug,” zegt Jos. “In de hal wel, maar in enkele kamers laten we met openingen in het pleisterwerk zien hoe het oorspronkelijk was.”

Image

Dat sluit aan bij Berlages filosofie van materiaalerkenning: materialen moesten eerlijk worden toegepast en zichtbaar blijven. Heel bijzonder zijn ook de muren in de hal, die zijn afgewerkt met een plint van geglazuurde blauwe, gele en witte bakstenen, gevoegd met rode voegmortel.

Image

Image

In de timmerfabriek van Burgy wordt 120 strekkende meter lambrisering gemaakt naar voorbeeld van de originele delen. Die wordt overal teruggebracht, zelfs op zolder. Verder worden op alle verdiepingen toiletten gebouwd en worden enkele ontbrekende deuren nagemaakt naar bestaand voorbeeld.

Image

Gelukkig is het oorspronkelijke ontwerp van de villa ondanks een aantal aanpassingen in de loop der jaren grotendeels behouden gebleven. Vooral in de centrale hal zijn de baksteenmuren en het smeedijzerwerk nog altijd intact.

Image

Schoonmetselwerk

Villa Henny was het eerste huisinterieur waarin Berlage ook aan de binnenmuren bakstenen liet zien. Dat had hij daarvoor alleen in openbare gebouwen gedaan. Het hele interieur werd door Berlage in een strenge rationalistische stijl uitgevoerd, met onder andere rechte houten stoelen, die op een bepaalde manier neergezet moesten worden. Mevrouw Henny was er niet bepaald gelukkig mee en wist niet hoe snel ze het meubilair moest vervangen, zodra Berlage zijn hielen had gelicht. Ze liet een parketvloer leggen en een aantal muren pleisteren. De originele stoelen zijn tegenwoordig nog te zien in de collectie van het Kröller-Müller Museum.

Image

Ben je nieuwsgierig geworden?
Bekijk dan hier de mogelijkheden voor een leerwerkplek, een stageplaats of een baan bij Burgy Bouwbedrijf.

Architect: Merk X 

Met dank aan onze collega’s: Frans, Jos, Friso, Daniël & Martijn (op de bouwplaats) en Gert, Dennis & Joris (in de timmerfabriek)

Image